Co kryje się w arbuzie?
Arbuz to owoc o dużej zawartości wody, naturalnie słodkim smaku i niewielkiej wartości energetycznej. W 100 g miąższu znajduje się około 30 kcal, 7,55 g węglowodanów, w tym około 6,2 g cukrów, oraz zaledwie 0,4 g błonnika. Nie jest więc istotnym źródłem białka ani błonnika, ale może być lekkim i orzeźwiającym elementem posiłku.
W tej samej porcji znajdziemy około 8,1 mg witaminy C, 112 mg potasu i 10 mg magnezu. Arbuz dostarcza również niewielkiej ilości witaminy A, a jego czerwony miąższ zawiera likopen. W owocu występują ponadto aminokwasy, między innymi cytrulina i arginina. Ich obecność jest interesująca z punktu widzenia badań nad funkcjonowaniem naczyń, ale nie czyni arbuza lekiem ani zamiennikiem zbilansowanego jadłospisu.
Warto pamiętać, że skład może nieznacznie różnić się zależnie od odmiany i dojrzałości. Podawane wartości są orientacyjne, dlatego najlepiej traktować je jako opis typowego owocu, a nie gwarancję dotyczącą każdej porcji.
Czy arbuz pomaga w nawodnieniu?
Około 92% masy arbuza stanowi woda. Dzięki temu owoc może wspierać codzienne przyjmowanie płynów, zwłaszcza w upalne dni, jako dodatek do posiłku lub przekąska po lekkiej aktywności. Jego soczysty miąższ jest przyjemnym sposobem na urozmaicenie diety, gdy mamy ochotę na coś chłodnego i lekkiego.
Arbuz nie zastępuje jednak picia wody. Nie należy też polegać na nim w przypadku odwodnienia, które wymaga odpowiedniego uzupełniania płynów, a niekiedy także doustnych płynów nawadniających. Po długim i intensywnym wysiłku sam owoc może nie dostarczyć wystarczającej ilości płynów i elektrolitów, by wyrównać wszystkie straty. Zawiera potas i inne składniki mineralne, ale nie jest kompletnym preparatem nawadniającym.
W praktyce arbuz sprawdza się jako element przekąski, a nie jedyne źródło nawodnienia. Warto nadal regularnie pić wodę i dostosowywać jej ilość do temperatury, aktywności oraz indywidualnych potrzeb.
Jak cytrulina i likopen wiążą się ze zdrowiem?
Cytrulina obecna w arbuzie może być w organizmie przekształcana w argininę. Arginina uczestniczy w szlaku prowadzącym do powstawania tlenku azotu, który pomaga regulować rozszerzanie naczyń krwionośnych. To biologicznie wiarygodny mechanizm, dlatego naukowcy badają możliwy związek arbuza z funkcjonowaniem naczyń i zdrowiem sercowo-metabolicznym.
Mechanizm nie oznacza jednak, że porcja arbuza obniży ciśnienie u każdej osoby. Rzeczywisty wpływ może zależeć od ilości owocu, stanu zdrowia i całej diety. Część badań obejmowała małe grupy uczestników albo suplementy, a nie zwykłe porcje świeżego miąższu. W jednym z badań nad suplementacją sokiem z arbuza uczestniczyło 18 zdrowych młodych osób, dlatego jego wyników nie można automatycznie uogólniać na całą populację. Arbuz nie zastępuje leczenia nadciśnienia ani zaleceń lekarza.
Czerwony miąższ zawiera też likopen, karotenoid o właściwościach antyoksydacyjnych. Antyoksydanty uczestniczą w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym, a arbuz może być jednym z ich źródeł w codziennej diecie. Podawana dla dwóch szklanek miąższu ilość likopenu, około 12,7 mg, jest wartością przybliżoną i nie musi odpowiadać każdej porcji. Obecność likopenu nie dowodzi, że jedzenie arbuza zapobiega konkretnym chorobom, w tym nowotworom. Wyniki badań dotyczących takich zależności są niejednoznaczne.
Arbuz a wysiłek, sytość i poziom cukru
Cytrulina jest badana także pod kątem przepływu krwi i odczuwania bolesności mięśni po ćwiczeniach. Dostępne dowody dotyczące samego arbuza są ograniczone. Wyników badań nad suplementacją nie należy bezpośrednio przenosić na typową porcję owocu, która może zawierać inną ilość cytruliny. W dwóch szklankach arbuza podaje się orientacyjnie około 286-1266 mg tego aminokwasu, ale zawartość zależy między innymi od odmiany i sposobu pomiaru.
Duża ilość wody przy około 30 kcal w 100 g sprawia, że arbuz może być lekką przekąską i ułatwiać wybór produktu o niskiej gęstości energetycznej. Nie ma jednak podstaw, by przypisywać mu samodzielne działanie odchudzające albo zastępować nim pełnowartościowe posiłki. Ponieważ zawiera niewiele błonnika i białka, sam może sycić krócej niż bardziej zróżnicowana przekąska.
Arbuz zawiera naturalne cukry i ma umiarkowany indeks glikemiczny. Jednocześnie typowa porcja dostarcza stosunkowo mało węglowodanów, dlatego jej ładunek glikemiczny jest niski. Osoby z cukrzycą powinny zwracać uwagę na wielkość porcji i stosować się do indywidualnych zaleceń, zamiast uznawać owoc za produkt bez cukru. Łatwo zjeść go dużo, szczególnie gdy jest pokrojony i podany jako przekąska.
Jak jeść arbuz, by dobrze włączyć go do diety?
Najlepiej traktować arbuz jako jeden z elementów urozmaiconego jadłospisu. Można podać go samodzielnie, dodać do sałatki albo zestawić z produktem dostarczającym białka lub tłuszczu. Połączenie z jogurtem naturalnym, twarogiem lub niewielką porcją orzechów tworzy bardziej zróżnicowaną przekąskę i może zwiększyć jej sytość. Nie usuwa jednak naturalnych cukrów z owocu.
- W upał: podaj schłodzony miąższ jako orzeźwiający dodatek do posiłku, pamiętając o regularnym piciu wody.
- Po lekkiej aktywności: wykorzystaj go jako część przekąski, ale po intensywnym wysiłku zadbaj również o odpowiednie płyny i składniki odżywcze.
- Przy kontroli glukozy: wybierz porcję dopasowaną do indywidualnych zaleceń i uwzględnij ją w całym posiłku.
- Gdy zależy Ci na większej sytości: połącz arbuz z jogurtem naturalnym, twarogiem lub orzechami, zamiast traktować go jako zamiennik pełnego posiłku.
Arbuz nawadnia i dostarcza likopenu, cytruliny oraz niewielkich ilości witamin i minerałów. Badania analizują ich możliwy związek ze zdrowiem naczyń, regeneracją i innymi wskaźnikami zdrowia, ale część wyników pozostaje wstępna. Najrozsądniej cieszyć się nim jako smacznym składnikiem zróżnicowanej diety, bez przypisywania mu właściwości leczniczych.
Źródła
- https://www.ars.usda.gov/research/publications/publication/?seqNo115=186259
- https://www.ars.usda.gov/news-events/news/research-news/2021/numerous-health-benefits-found-in-summer-favorite-watermelon/
- https://www.watermelon.org/nutrition/watermelons-benefits/
- https://www.watermelon.org/press-releases/scientific-literature-review-confirms-watermelons-health-potential/
- https://health.clevelandclinic.org/benefits-of-watermelon&rut=bd18727e5136d194006a74ac2c57ace0c16b186fc20022d038b60bf333144296